Για εκπαιδευτικούς
Πώς διορθώνουμε χωρίς να σταματάμε την επικοινωνία;
**Ο μαθητής σηκώνει το χέρι στο μάθημα των αγγλικών και λέει: “Yesterday I go to my grandmother’s house and we eat together.” Ο εκπαιδευτικός έχει ήδη εντοπίσει δύο λάθη. Τον διακόπτει; Τα διορθώνει όλα; Περιμένει να τελειώσει; Ή αφήνει τα λάθη να περάσουν;**
Η προφορά επηρεάζει το πόσο «έξυπνο» θεωρούμε ένα παιδί;
**Δύο μαθητές δίνουν σχεδόν την ίδια απάντηση. Ο ένας μιλά με την προφορά που ο εκπαιδευτικός έχει συνηθίσει να ακούει στο σχολείο. Ο άλλος έχει έντονη τοπική ή ξενική προφορά. Είμαστε βέβαιοι ότι θα αξιολογήσουμε τις δύο απαντήσεις με τον ίδιο τρόπο;**
Γιατί το «γράψ’ το πιο επίσημα» δεν αρκεί;
**Ένας μαθητής γράφει σε μια εργασία: «Ο συγγραφέας βασικά θέλει να μας πει ότι η κατάσταση ήταν πολύ άσχημη». Ο εκπαιδευτικός υπογραμμίζει τη φράση και σημειώνει: «Πιο επίσημο ύφος». Ο μαθητής κοιτάζει τη διόρθωση και αναρωτιέται: Τι ακριβώς πρέπει να αλλάξω;**
«Δεν καταλαβαίνει το μάθημα» — ή δεν καταλαβαίνει τη γλώσσα του μαθήματος;
**Ένας μαθητής αποτυγχάνει σε ένα πρόβλημα Φυσικής. Ο εκπαιδευτικός συμπεραίνει ότι δεν κατάλαβε την έννοια. Όταν όμως του εξηγεί προφορικά την ίδια ερώτηση με απλούστερα λόγια, ο μαθητής απαντά σωστά. Τελικά, τι δεν είχε καταλάβει: τη Φυσική ή τη γλώσσα με την οποία του ζητήσαμε να δείξει ότι ξέρει Φυσική;**
Πρέπει να μιλάμε μόνο τη γλώσσα-στόχο στην τάξη;
**Ο καθηγητής αγγλικών έχει αποφασίσει έναν απλό κανόνα: “Μέσα στην τάξη μιλάμε μόνο αγγλικά”. Ένας μαθητής όμως δεν καταλαβαίνει μια γραμματική εξήγηση. Ο εκπαιδευτικός προσπαθεί ξανά — στα αγγλικά. Απλοποιεί, κάνει χειρονομίες, δίνει παραδείγματα. Περνούν πέντε λεπτά. Θα ήταν αποτυχία αν έλεγε μία πρόταση στα ελληνικά;**
Δίγλωσσα παιδιά: δύο γλώσσες σημαίνουν διπλή δυσκολία;
**Ένα παιδί αρχίζει μια πρόταση στα ελληνικά και ξαφνικά βάζει μέσα μια αγγλική, αλβανική ή αραβική λέξη. Ο εκπαιδευτικός ανησυχεί: «Μήπως έχει μπερδέψει τις δύο γλώσσες;». Για τη γλωσσολογία, όμως, αυτή η εναλλαγή μπορεί να δείχνει όχι σύγχυση, αλλά μια εντυπωσιακή ικανότητα διαχείρισης δύο γλωσσικών συστημάτων.**
Τι σημαίνει πραγματικά «έμαθα μια λέξη»;
**Ο εκπαιδευτικός γράφει στον πίνακα μια άγνωστη λέξη, εξηγεί τη σημασία της και οι μαθητές την αντιγράφουν στο τετράδιο. Την επόμενη μέρα, όμως, ένας μαθητής την αναγνωρίζει χωρίς να μπορεί να τη χρησιμοποιήσει. Ένας άλλος θυμάται τον ορισμό αλλά δεν την καταλαβαίνει μέσα σε ένα κείμενο. Τελικά, πότε μπορούμε να πούμε ότι ένα παιδί “ξέρει” μια λέξη;**
Γιατί ένας μαθητής μιλά άνετα ελληνικά αλλά δυσκολεύεται στο σχολικό βιβλίο;
**Στο διάλειμμα συζητά με τους φίλους του χωρίς κανένα πρόβλημα. Καταλαβαίνει τα αστεία, αφηγείται τι έκανε το Σαββατοκύριακο, διαφωνεί, εξηγεί. Μπαίνει όμως στην τάξη, ανοίγει το βιβλίο και συναντά την οδηγία «να αιτιολογήσετε τη σχέση μεταξύ των δύο φαινομένων». Ξαφνικά μοιάζει σαν να μην ξέρει καλά ελληνικά. Τι συνέβη;**
Διάλεκτος, προφορά ή «λάθος ελληνικά»; Τι ακούει πραγματικά ο εκπαιδευτικός;
**Ένα παιδί χρησιμοποιεί στο σχολείο έναν τύπο που ο εκπαιδευτικός δεν θεωρεί «σωστό». Τον διορθώνει. Το παιδί όμως δεν έχει επινοήσει τη μορφή ούτε έχει ξεχάσει τη γραμματική. Μπορεί απλώς να χρησιμοποιεί έναν κανόνα της γλωσσικής ποικιλίας με την οποία μεγάλωσε. Πότε λοιπόν έχουμε πραγματικό λάθος και πότε απλώς διαφορετικά ελληνικά;**
Το παιδί κάνει λάθος ή ακολουθεί έναν κανόνα που δεν έχουμε προσέξει;
**Ένας μαθητής λέει μια λέξη «λάθος». Ο εκπαιδευτικός τη διορθώνει. Λίγο αργότερα, το ίδιο λάθος εμφανίζεται ξανά. Ίσως όμως το πιο ενδιαφέρον ερώτημα δεν είναι «γιατί δεν θυμάται το σωστό;», αλλά «ποιον κανόνα έχει καταλάβει το παιδί και τον εφαρμόζει εδώ;»**