Atlantean

Στην ταινία κινουμένων σχεδίων Atlantis: The Lost Empire της Disney, η αναζήτηση της χαμένης Ατλαντίδας είναι ταυτόχρονα και μια αναζήτηση μιας ξεχασμένης γλώσσας. Στο κέντρο της ιστορίας βρίσκεται ο γλωσσολόγος Milo Thatch, ο οποίος προσπαθεί να αποκρυπτογραφήσει αρχαία κείμενα και τελικά ανακαλύπτει ότι η γλώσσα των Ατλάντων εξακολουθεί να είναι ζωντανή.

Η Atlantean δεν δημιουργήθηκε ως μια σειρά τυχαίων φανταστικών λέξεων. Για την ανάπτυξή της οι δημιουργοί της ταινίας συνεργάστηκαν με τον γλωσσολόγο Marc Okrand, γνωστό κυρίως ως δημιουργό της Klingon του Star Trek.

Μια γλώσσα-πρόγονος

Η βασική ιδέα πίσω από την Atlantean ήταν ιδιαίτερα φιλόδοξη. Μέσα στον φανταστικό κόσμο της ταινίας, η γλώσσα της Ατλαντίδας έπρεπε να μοιάζει με έναν πανάρχαιο γλωσσικό πρόγονο, από τον οποίο θα μπορούσαν να έχουν επηρεαστεί πολλές μεταγενέστερες ανθρώπινες γλώσσες.

Γι’ αυτό ο Okrand χρησιμοποίησε στοιχεία που παραπέμπουν σε διαφορετικές πραγματικές γλωσσικές παραδόσεις, χωρίς όμως να αντιγράφει μία συγκεκριμένη γλώσσα.

Το αποτέλεσμα έπρεπε να δημιουργεί στον θεατή ένα παράξενο συναίσθημα: η Atlantean να ακούγεται ταυτόχρονα άγνωστη και κάπως οικεία.

Η γλώσσα ως μέρος της ιστορίας

Στο Atlantis η γλώσσα δεν αποτελεί απλώς διακόσμηση. Είναι βασικό στοιχείο της πλοκής.

Ο Milo είναι γλωσσολόγος και η ικανότητά του να διαβάζει αρχαίες γλώσσες είναι αυτή που του επιτρέπει να πλησιάσει το μυστήριο της Ατλαντίδας. Η αποκρυπτογράφηση του γραπτού λόγου γίνεται κυριολεκτικά το κλειδί για την ανακάλυψη ενός χαμένου πολιτισμού.

Η ταινία παρουσιάζει έτσι μια ιδέα που γνωρίζουν καλά οι αρχαιολόγοι και οι ιστορικοί: όταν καταφέρνουμε να διαβάσουμε τη γλώσσα ενός παλαιού πολιτισμού, δεν αποκρυπτογραφούμε μόνο λέξεις. Ανακαλύπτουμε ιστορίες, γνώσεις και έναν διαφορετικό τρόπο ζωής.

Ένα φανταστικό σύστημα γραφής

Η Atlantean συνοδεύεται και από ένα ιδιαίτερο σύστημα γραφής, σχεδιασμένο ώστε να ενισχύει την εικόνα ενός πανάρχαιου πολιτισμού.

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία του είναι η εναλλαγή της κατεύθυνσης των γραμμών, ένα χαρακτηριστικό που θυμίζει την αρχαία πρακτική της βουστροφηδόν γραφής.

Η ίδια η γραφή επομένως συμβάλλει στο worldbuilding της ταινίας: ακόμη και πριν καταλάβουμε τι σημαίνουν τα σύμβολα, αισθανόμαστε ότι ανήκουν σε έναν πολιτισμό με μεγάλη ιστορία.

Όταν η γλωσσολογία γίνεται περιπέτεια

Η Atlantean αποτελεί ένα όμορφο παράδειγμα τεχνητής γλώσσας επειδή συνδέει τη γλωσσολογία με την ίδια την περιπέτεια.

Στο Atlantis: The Lost Empire, η γνώση μιας γλώσσας δεν είναι απλώς ακαδημαϊκή δεξιότητα. Είναι ένας τρόπος να ανοίξεις μια πόρτα προς το παρελθόν.

Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μήνυμα της Atlantean: μια χαμένη γλώσσα μπορεί να είναι η φωνή ενός ολόκληρου χαμένου κόσμου.